پایش و کنترل آنتی‌بیوتیک‌های باقیمانده در محصولات دامی یکی از اجزای کلیدی تضمین سلامت و کیفیت تولیدات دامی و لبنی به شمار می‌رود. این موضوع نه‌تنها از منظر حفظ سلامت مصرف‌کنندگان داخلی اهمیت دارد، بلکه به دلیل الزام‌های بازارهای بین‌المللی، برای صادرات محصولات نیز ضروری و حیاتی است. در این مقاله به بررسی اهمیت پایش آنتی‌بیوتیک‌ها، روش‌های آزمایش و تشخیص، الزامات قانونی مرتبط با صادرات و توصیه‌هایی کاربردی برای فعالان این حوزه می‌پردازیم.
تعریف و کاربرد آنتی‌بیوتیک‌ها در دامپروری
آنتی‌بیوتیک‌ها ترکیبات دارویی هستند که در دامپروری جهت پیشگیری و درمان بیماری‌های عفونی مورد استفاده قرار می‌گیرند. به‌کارگیری دقیق و صحیح این داروها موجب افزایش سلامت گله، بهبود عملکرد تولیدی و پیشگیری از شیوع بیماری‌های مشترک بین انسان و دام می‌شود. با این حال، مصرف غیرمنضبط و بیش از حد آنتی‌بیوتیک ممکن است منجر به باقی ماندن مقادیر فعال دارو در محصولات دامی مانند گوشت، شیر و تخم‌مرغ شود که سلامت مصرف‌کنندگان را به خطر انداخته و منافع بازرگانی را تحت الشعاع قرار می‌دهد.
ضرورت کنترل باقیمانده‌های آنتی‌بیوتیک
باقیمانده آنتی‌بیوتیک‌ها در محصولات دامی می‌تواند عوارض متعددی از جمله حساسیت‌های دارویی در مصرف‌کننده، ایجاد مقاومت‌های دارویی و اختلال در فرآیندهای بیولوژیکی ایجاد کند. علاوه بر این، کشورهای واردکننده محصولات دامی قوانین سختگیرانه‌ای مبنی بر حداکثر مقدار مجاز (MRL) این باقیمانده‌ها وضع کرده‌اند. بنابراین، پایش و کنترل سطح آنتی‌بیوتیک‌ها در محصولات نه تنها برای حفظ سلامت عمومی بلکه برای رعایت مقررات صادراتی و کسب مجوزهای لازم امری ضروری است.